De geschiedenis van het Vlaams bezoekerscentrum Bastion VIII (Bastion acht) begint rond het jaar 1200, Bastion VIII was ooit de achtste van de elf bastions rond Dendermonde. Wegens zijn strategische belangrijke ligging aan de samenloop van twee waterlopen, Schelde en Dender, was Dendermonde al vóór 1200 een ommuurde stad. In de loop der eeuwen werd aan de beschermende verdedigingsgordel van de stad heel wat bijgebouwd en afgebroken, tot uiteindelijk de Hollanders er in 1814 de vorm, die we nu nog in het stadsplan terugvinden, aan gaven: een buitenste en een binnenste natte wal en een verhoogde aarden wal met daarachter kazernes en magazijnen. Van al deze elementen vindt men in en rond Bastion VIII nog steeds getuigen: de buitenste natte wal bleef bewaard als "Brusselse Forten", die momenteel als broedplaats dient voor allerlei watervogels zoals de fuut, de binnenste wal werd gedempt met steenpuin en baggerslib. De verhoogde wal werd, waar mogelijk, uitgegraven als zandwinning.
Op vele plaatsen in het bezoekerscentrum liggen in de bodem nog grondvesten van kazernes en er resten twee kazematten, die momenteel dienen als overwinteringsplaatsen voor vleermuizen.

De stad Dendermonde gebruikte het terrein vanaf 1970 tot 1985 als stortplaats voor inerte afbraakmaterialen en de bevolking volgde met het storten van niet opgehaald groot huisvuil.
Dit bleef zo tot in 1985 het sterk gehavende terrein van 10 ha aan het Dendermondse Gemeenschapsonderwijs werd toegewezen. Het vlakste gedeelte werd voorbestemd voor de nieuwe schoolgebouwen en met de 4,5 ha, waar zich nu het Vlaams bezoekerscentrum bevindt, wist men feitelijk niet goed wat aan te vangen.

Bastion VIII wordt een educatief natuurreservaat 
In 1990 besloten leerlingen en leerkrachten met de verzamelde fondsen uit een milieuactie Bastion VIII in te richten als educatief natuurreservaat. Na één jaar werken werd ingezien dat mankracht, enthousiasme en goede wil niet zouden volstaan en daarom werd er steun gezocht bij de toenmalige minister van Leefmilieu, die na onderzoek door zijn diensten opdracht gaf om het project verder uit te werkenimg 1663 en te realiseren als pilootproject van natuureducatie. Juridische perikelen, planning, goedkeuring en aanneming namen bijna twee jaar in beslag, maar voor de feitelijke realisatie werd zeer snel gewerkt: de eerste spadesteek vond plaats op 25 maart en de officiële opening ging door op 5 september 1994! 
De hulp die we kregen van het toenmalige AMINAL, nu het Agentschap voor Natuur en Bos, was gebaseerd op ervaring en know-how op het gebied van natuurontwikkeling. De oorspronkelijke doelstelling om leerkrachten een geschikte plaats te geven om de leerplannen in de praktijk uit te werken en de leerlingen bewust te maken van het belang van milieuzorg werd uitgebreid. Het terrein werd opengesteld naar de hele bevolking en dit op bepaalde tijden en voorwaarden ivm de toegankelijkheid.
Wegens de financiële en technische steun kwam het project in een stroomversnelling, nu geen planning meer in de zin van dit jaar de hooiweide en volgend jaar de poel. Nu kregen we de mogelijkheid om alle plannen en dromen in een paar maanden tijd te realiseren. De vooropgestelde krachtlijnen bleven evenwel bewaard: het bosrijke gedeelte bleef onaangetast, een deel van de ruigte bleef bewaard als refugium voor dieren en planten, het hooiland werd ontdaan van stenen om een goed beheer mogelijk te maken en de technische ingrepen gebeurden vooral op de eigenlijke stortplaats, waar zich vroeger de vestigingen en kazernes bevonden. Op dit deel werden de vijver, poel, beek en het moeras uitgegraven en werden de lokalen neergezet. Er werden maar liefst 26 biotopen aangelegd die allen goed bereikbaar zijn via de goed betreedbare wegen en waar mogelijk werd er zoveel mogelijk materiaal, bv gestort steenpuin, gerecupereerd zodat we hiermee geen ander terrein zouden belasten.

Al dit harde werken resulteerde in het eerste Vlaams Bezoekerscentrum Bastion VIII. Een klein stukje natuur aan de rand van de stad waar iedereen kan genieten van verschillende goed bereikbare biotopen en waar leerkrachten alles vinden wat ze nodig hebben om hun leerplannen visueel te maken en waar leerlingen zich in de natuur kunnen begeven.

Op 1 juli 2014 werd Bastion VIII overgenomen door Provincie Oost-Vlaanderen.